Uyku Eğitimi: Geçti Pekiyi!

Herkes bize uyku düzenini nasıl oluşturduğumuzu soruyor.
Bu konuda daha Yankı doğmadan önce Istanbul Parenting Class tarafından bilinçlendirilmiştik.
Ben de doğumu takip eden ilk haftalarda araştırmalarımı artırarak , öğrendiklerimle Yankı'ya destek olmaya çalıştım. Yankı 10 haftalık olduktan itibaren hem gündüz hem gece uykularını kendi başına başarabiliyor ve düzenli bir şekilde uyuyor.

Uyku konusu ve bebeğe uyku becerisini kazandırmayı seçmek tamamen ailenin kendi tercihidir. Ben uyku becerisi kazanan bebeklerin gelişim açısından daha avantajlı olduklarına inanıyorum.

Uyku'yu bebeğe öğretmek için farklı yaklaşımlar var. Benim araştırdıklarım:

• Boston'daki Çocuk Hastensinde Pediatrik Uyku Bozuklukları direktörlüğü yapan Dr. Richard Ferber'in yöntemi
• Bebek Bakım Sorunlarına Mucize Çözümler kitabının yazarı bebek hemşiresi Tracy Hogg
• Prof. Dr. Jodi A. Mindell'in Yöntemi (Okuduğum Kitap)
  
• Gina Ford (Okuduğum Kitabı)
  
• Sears Yöntemi
  

İsteyen bu isimler doğrultusunda kendisi de araştırabilir. Yöntemlerle ilgili ayrıntılı bilgi isteyen olursa bana mail atabilir, ayrıca yazarım. Ama internette Ferber Yöntemini anlatan bir çok yazıya rastladım diğer annelerin bloglarında. Bebeklerinde işe yarayanı var, yaramayanı var. Ben bu yaklaşımların hepsini öğrenip, kendim bir sistem düzenledim Yankı'nın ihtiyaçlarına göre.

Özellike Prof. Mindell'in uyku metodu üzerinde durduk. Onun yöntemi uykuyu öğretmekte etkili. Ben Tracy Hogg'un uyku ortamı yaratma ipuçları ile Mindell'in uyku konusunda anlattıklarını birleştirdim ve Yankı 8 haftalıktan itibaren aşamalı olarak önce gündüz sonra gece uykularını başararak düzene girdi. 12 haftalıkken geceleri deliksiz uyuyabiliyordu. Ferber metodu'nu hiç kullanmadık.

Biz önce uykuyu Gündüz ve Gece olarak ikiye ayırıp ayrı ayrı ele aldık.

Gündüz Uykusu:
Bazı anneler gündüz düzeni önemli değil, yeter ki gece uyusun diye düşünüyorlar. Ayrıca gündüz bebeği çok uyutmayalım, böylece yorulur gece rahat uyur diyenler de var. Benim düşünceme göre bebekler uykuda geliştikleri için ve ayrıca belirli bir düzene ihtiyaç duydukları için gündüz uykularına da gece uykuları kadar önem vermek gerekiyor. (bknz. Bebeklerin Ne Kadar Uykuya İhtiyaçları Var?)

Biz geceden önce gündüz uykularını düzene soktuk. Bebekler doğduklarında gece ile gündüz farkını bilmiyorlar. Onlara bunu öğretmek ailelerin sorumluluğu. Bebekler ne kadar küçükken bir takım becerileri kazandırmak için rehberlik edilirlerse, o kadar daha fazla etkili oluyor. Büyümüş bebeklerde düzen oturtmak daha zor. O nedenle 9. haftada gündüz uykuları üzerinde çalışmaya başladık. O kadar etkili oldu ki, 12. haftada gece uykusunu da deliksiz başarabiliyordu. (Gece hiç uyanmadan sabaha kadar uyuyabiliyordu)

• En önemli kriter gündüz bebeği kucakta uyumaya alıştırmayacaksınız. Yeri belli olacak (mümkünse kendi odasında kendi yatağında) Bebek uyku sinyalleri verdiğinde (gözünü ovuşturup, esnediğinde, ya da mız mız'lanıp havayı tekmelemeye başladığında) alıp yatağına götüreceksiniz. İlk haftalarda ağlatmadan, tek başına uyku dalma pratikleri yaptırmaya başlamak uykuyla ilgili atabileceğiniz en büyük adımdır.
  

• Bebekler, izlerseniz siz de göreceksiniz, en son uyanma saatlerinden en geç 2 saat sonra tekrar uyumak istiyorlar. Uyku sinyallerini farketmeniz açısından kolaylık sağlıyor.
  

• Bebeğin düzenli bir programının olması, her gün yaklaşık aynı saatlerde beslenip, uyuması, her akşam yine aynı saatte yatağa girmesi çok önemli. Biyolojik saati uykuyu, gece ile gündüz farkını bu sayede öğreniyor.
  

• Uyku zamanı geldiğinde bebeği yatağına koyarak odadan çıkmak gerekiyor. Ancak odanın ortamı uyku için hazır olmalı. İlk günlerde bebek tek başına uyumayı becerene kadar ona destek olmak, gerekirse yanında durmak önemli.
  

• Uyku eğitimi zor ve kararlılık gerektiriyor. Ancak emeğinizin karşılığını ilerleyen aylarda göreceksiniz. Sizin de rahatınız için, geriye bakıp, uykusuz gecelerininizin ardından zombie gibi dolaştığınız, neyi nereye koyduğunuzu, kime ne söylediğinizi unuttuğunuz günleri gülerek hatırlamak için sabırla ve kararlılıkla üzerine gidin. Bebeğiniz 3 aylık olduktan itibaren siz de onunla birlikte rahat uyuyabilirsiniz. Bu gerçekten bir hayal değil.

• Bebeğin uyuması, annenin de uykusunu alması açısından önemli. Anne az uyku aldığında sütü azalabilir, hatta sütünün kalori değeri düşebilir.

• Arzu ederseniz, gündüz rutinini nasıl oluşturduğum ile ilgili yazıyı okuyabilirsiniz.
  

Gece Uykusu

• En önemli kriter, gece uykusundan önce bir uyku seremonisi oluşturmanız.
  
• Seremoniyi her akşam aynı saatte başlatmalısınız ki bebek bu düzenin farkına varsın ve gece ile gündüz farkındalığı oluşabilsin.
  
• Uykudan önce banyo yapmak, bebeğinizi rahatlatacak ve onun daha kolay uyumasını sağlayacaktır.
  
• Her gün yıkayamasanız bile en azından ferahlatıcı bir etki için ellerini, yüzünü, altını temizleyip, bebe yağı veya badem yağı ile nazikçe masaj yapabilirsiniz.
• Uyutmadan önce karnını doyurun. Böylelikle acıktığı için erken uyanmasını önlemiş olursunuz. Son öğününü kendi odasında yemesi de uyku vaktinin geldiğini anlamasına yardımcı olur.
• Gece uykusu öncesi bebeğin sakin olması için heyecanlı oyunlardan kaçının.
  
• Biz ayrıca uyumadan önce her akşam aynı masalı okuyoruz. Bu da uyku vaktinin geldiğini anlamasına ve kendini uyluya hazırlamasına yardımcı başka bir araç.
• Uykuya dalarken aynı ninniyi çalıyoruz. Eğer ninniyi çalamıyorsak, ben sesli olarak söylüyorum.
  
• Işıkları kapatıyorum.
  

Diğer dikkat edilmesi gereken noktalar:

• Uyku saati için her zaman sessiz, sakin bir ortam yaratmaya çalışın. Bazı ailelerde bebeğim sesli, gürültülü ortamda uyumaya alışsın gibi bir yaklaşım var. Bebek bir kere kendi kendine uyumayı öğrendiğinde bunu zaten sesli ortamlarda da başarabiliyor. Ancak öğrenene kadar onu huzurusuz etmeyecek, etrafta fazla uyaran olmadığı ortamın yaratılması en uygunu diye düşünüyorum. Biz de Yankı'yı ilk başlarda sessiz huzurlu ortamlarda kendi kendine uyumaya alıştırdık. Şimdi ben piyano dersindeyken bile yanımda mışıl mışıl uyuyabiliyor.
  

• Bebek uyuduktan sonra uykusunu bölebilecek şeylerden kaçının. Örneğin çok yüksek veya düşük sıcaklık, yüksek ses, ıslanmış bir bebek bezi gibi etkenler uyanmasına sebep olur. Gündüz uykularına yatırmadan önce altını değiştirdiğinizden emin olun. Az önce değiştirdim deseniz bile tekrar değiştirin. Uykuya yatacağını anlasın. Bezi kuruysa açıp, kapatın...Bu sırada, "şimdi uykuya yatıp dinlen, ben buralarda olacağım, uyandığında yanına geleceğim" gibi içerisinde sık sık uyku kelimesi geçen cümleler kurarak onunla sakin ses tonuyla konuşun.

• Eğer ağlarsa, hemen yanına gitme isteğinizi kontrol altına almaya çalışın. Kendi kendine sakinleşmesi için ona bir fırsat tanıyın. Bir kaç dakika içinde kendi kendine sakinleşmediği durumlarda yanına gidin. Onunla ilgilenirken odanın ışığını açmamaya çalışın. Bebek her hık dediğinde yanına giden ailelerden biliyorum, bebek o sesleri duyuyor ve uykusu tamamen bölünüyor.
  

• Onu sakinleştirirken yatağından çıkarmamaya çalışın. Onunla sakin bir şekilde konuşun. Onu rahatlatmak için başını, yüzünü veya kolunu okşayın.
  

• O sakinleşene kadar yanında oturun, ardından uyuması için tekrar yalnız bırakın.